Wanneer iemand overlijdt, hebben we soms onbewust ideeën over hoe ingrijpend dat verlies voor een ander zal zijn. Het verlies van een kind of partner zien we al snel als heel groot. Bij een ouder die op hoge leeftijd overlijdt klinkt eerder: “Je wist dat het een keer zou komen.” En bij het overlijden van een broer, zus of goede vriend staan we misschien nog minder stil bij de leegte die achterblijft.
Maar kun je van buitenaf eigenlijk wel bepalen hoe groot een verlies is?
Het verlies van een partner kan je hele dagelijks leven veranderen. Niet alleen de persoon valt weg, maar ook het samen thuiskomen, overleggen, plannen maken en de kleine vanzelfsprekendheden van iedere dag.
Toch zegt het woord partnerverlies lang niet alles.
Er is een groot verschil tussen iemand die na het overlijden van een partner kinderen en kleinkinderen om zich heen heeft en iemand die alleen achterblijft. Kinderen nemen het verdriet niet weg, maar kunnen wel zorgen voor contact, afleiding en nieuwe momenten om naar uit te kijken. Wie geen kinderen heeft, kan na het overlijden van een partner ervaren dat niet alleen de geliefde, maar ook een groot deel van het sociale en dagelijkse leven wegvalt.
Ook het overlijden van een vader of moeder kan diep ingrijpen, hoe oud je zelf ook bent. Misschien was je moeder degene die je iedere dag belde. Misschien was je vader degene bij wie je altijd terechtkon. De opmerking dat iemand ‘een mooie leeftijd heeft bereikt’ kan waar zijn, maar maakt het gemis niet kleiner.
Hetzelfde geldt voor een broer of zus. Je kunt iemand verliezen met wie je een heel leven en een gezamenlijke geschiedenis deelt. Iemand die weet hoe het vroeger thuis was, die dezelfde verhalen kent en bij wie soms maar een half woord nodig was.
Bij rouw bestaat geen leedconcurrentie. Verdriet laat zich niet langs een meetlat leggen. Het ene verlies is niet belangrijker of verdrietiger dan het andere.
Ieder voelt zijn eigen gemis het hardst.
Hoe groot dat gemis is, wordt niet bepaald door het etiket dat we op de relatie plakken. Partner. Vader. Moeder. Broer. Zus. Kind. Vriend of vriendin. Het gaat om de plaats die iemand in jouw leven innam. Om wat je samen deelde, wat je bij die ander vond en wat er door zijn of haar overlijden verdwenen is.
En soms gaat het gemis ook over wat er niet meer zal komen. De reis die jullie nog wilden maken. Een verjaardag waarop iemand voortaan ontbreekt. Iets wat je meemaakt en waarvan je onmiddellijk denkt: dit had ik hem willen vertellen. Een toekomst die je misschien nooit bewust had uitgestippeld, maar waarvan je wel altijd had aangenomen dat die ander er deel van zou uitmaken.
Rouw laat zich daarom moeilijk vergelijken. We weten misschien wie iemand heeft verloren, maar daarmee weten we nog niet hoe groot het gemis is.
Misschien hoeven we dus niet te vragen welk verlies het zwaarst is.
Een betere vraag is: wie mis jij, en wat mis je het meest?
Liefs,
Wilma.
